Descubre San Simón

En San Simón, antes de que soe a música da primeira banda ou solista -ou ao longo da tarde–, propoñémoste explorar este fermoso arquipélago. Podes programar unha visita pola illa seguindo os nosos paneis “Descubre San Simón”, asistir a un dos roteiros que propoñemos ou, simplemente, e sen présas, marcar o teu propio ritmo polos xardíns e ambientes deste patrimonio declarado Ben de Interese Cultural de Galicia.

Un paseo pola illa en oito paradas

Se che apetece explorar a illa de San Simón, suxerímosche este paseo. En cada parada, atoparás un código QR que te levará a un documento en galego, español e inglés. Este ano sumanos unha nova estación: A primeira liña telegráfica submarina de Galicia.

Na primeira metade do século XIX lévase a cabo a gran transformación física de San Simón: iníciase a construción do Lazareto de San Simón. Probablemente esta rocha sexa o último vestixio dunha illa que, ata esa data, presentaba unha paisaxe case salvaxe. 

Na raíz deste proxecto, desenvolvido durante a edición do ano 2015, o Festival Sinsal SON Estrela Galicia propuxo unha revisión en clave contemporánea das cantigas de amigo de Martín Codax, Johan de Cangas e Meendinho, tres autores medievais que desenvolveron a súa obra ao redor da ría de Vigo e de San Simón.

Desde as orixes do lazareto, a illa de San Simón foi paulatinamente transformándose ao longo dos anos. Algunhas desas obras foron realizadas polos presos republicanos que, tanto no interior coma no exterior, estaban obrigados a cumprir con traballos forzosos. A avenida de Teruel é unha desas obras, chamada así polos presos en homenaxe á Batalla de Teruel.

Quen está detrás da arquitectura e a paisaxe de San Simón? Que mente humanista pensou o paseo dos Buxos, esa cúpula vexetal de crecemento lento, proxectada cara a un horizonte –de máis de cen anos– onde persoas doutro século, doutro tempo, ían ter o inmenso privilexio de pasear por baixo das súas ramas?

A construción do lazareto de San Simón orixinou un conflito de intereses entre cidades de Galicia que aspiraban a facerse cos seus dereitos. Na ría de Vigo, ademais da localización actual, tamén se presentou como posibilidade levar o lazareto ás illas Cíes, hoxe a xoia do Parque Nacional das Illas Atlánticas. Xa entrado o século XX, coa chegada da aviación, a illa de San Simón e a súa enseada estiveron a piques de converterse no primeiro aeroporto marítimo de Galicia.

Durante os anos en que o lazareto estivo en funcionamento, moitos pasaxeiros que chegaban polo Atlántico a España debían gardar corentena na illa. Un deses ilustres visitantes foi Domenico Brucciani, o experto en moldes de escultura que se dirixía a Santiago a copiar o Pórtico da Gloria de Santiago. Despois dunha pequena odisea pola costa galega, con parada en San Simón, conseguiu reproducir unha réplica que na actualidade se pode ver no Victoria and Albert Museum de Londres.

Conta a historia que a noite antes da estrea de La leyenda del beso en Madrid, Reveriano Soutullo se pechou no estudio con Diego San José de la Torre, cuñado e amigo do compositor galego, co único obxectivo de escribiren o intermedio musical. Ao amencer, continuaban sen dar coa música, e a Diego ocorréuselle a solución coa cal salvar esa noite: recuperar e orquestrar de novo o intermedio de “La chica del sereno”, unha zarzuela anterior que pasara desapercibida. Chegado o gran día, o resultado final obtivo tal éxito que as crónicas falan dun Teatro Apolo entregado pedindo, polo menos, “ata nove bises”. Soutullo e Diego San José de la Torre teñen na illa de San Simón dúas historias ben diferentes…

Durante o século XIX, en plena actividade do lazareto, San Simón era un dos centros epidemiolóxico de Galicia. A relevancia que este complexo adquirira na seguridade sanitaria da Península requiría manter as súas infraestruturas e comunicacións ao corrente das novidades tecnolóxicas. En 1858 instalouse a primeira oficina de Telégrafos en Vigo, conectando a cidade á rede nacional. Con todo, non sería ata 1863 cando se instalou a primeira liña telegráfica submarina con San Simón. Este avance foi posible grazas ao descubrimento da gutapercha, un tipo de recubrimento illante que protexía o cable da corrosión mariña.

Descarga o mapa

Illario Pantasma

por Xosé Lois G. Faílde

  • Sábado 25 de xullo.
  • Horarios: De 17.00 horas a 18.00 horas (1.º pase) e de 19.15 horas a 20.15 horas (2.º pase).
  • Todos os públicos.
  • Método de inscrición / asistencia: o mesmo día no mostrador de información.
  • Prazas dispoñibles: 30 por pase.
  • Punto de encontro: Casa da Cultura, baños/enfermería.

Da orixe dun lugar ao presente que ocupa todo un tránsito de feitos e memorias que ó atravesan. O xesto de percorrer esa distancia no tempo ten tamén a súa resoancia máxima no camiñar o espacio para recordar a vibración do territorio coa su propia historia. Camiñando sucédense revelaciones e ensamblaxes entre as distintas memorias particulares desa terra que vas pisando. Nesta actividade, tentaremos facer do camiñar un “acto ritual” que lle devolva a cada un de nós unha narrativa íntima co pasado da illa. Conxurar ó invisible na illa co noso deambular ao longo dunha andaina entre tres estacións onde coñecer o corpo fitolóxico da paisaxe (Espectros botánicos), a pegada difusa do imaxinario da escrita da illa (Pantasmas literarios) e a xenealoxía política soterrada neste lugar (Pa(i)saxes esquecidxs).

A radio natural de San Simón

Por Mateo Mena

  • Domingo 26 de xullo
  • Horarios: de 17:00 a 18:00 
  • Todos os públicos.
  • Método de inscrición / asistencia: por e-mail a (info@sinsalaudio.org) ou directamente (se quedan prazas) en San Simón. 
  • Prazas dispoñibles: 10 persoas
  • Punto de encontro: Casa da Cultura, baños/enfermería.

O arquipélago de San Simón foi un dos centros epidemiolóxicos máis importantes de España. A súa evolución durante o século XIX é paralela ao desenvolvemento científico e tecnolóxico do continente. A chegada do telégrafo e a conexión dunha liña submarina con Vigo inaugura unha transformación que, alén de cambiar as comunicacións, modifica o ambiente sonoro da illa.

O artista e investigador sonoro Mateo Mena guiaranos por un percorrido moi especial –e espacial– desde o presente ata eses anos nos que aínda se podía sintonizar a radio natural sen a contaminación da tecnoloxía. Durante o paseo, a través de diferentes soportes e medios, rastrexaremos e escoitaremos as radiacións atmosféricas usando “transductores”, tecnoloxía que fai audible os sons fóra do noso rango de frecuencia.

Alborada Galega

Por Aleksander Kolkowski

  • Todos os días
  • Todos os públicos
  • Acceso libre
  • Estacións sonoras situadas na cafetería de San Simón e nos quioscos de cristal de Buxos e Santo Antón

Aleksander Kolkowski é un artista sonoro, alén de violinista e compositor, experto en tecnoloxías acústicas históricas. A súa participación no Festival Sinsal desde o ano 2019 é un privilexio e unha oportunidade única que nos permite desfrutar e aprender cun dos poucos expertos en gravacións analóxicas e reprodutores antigos. Este ano, alén das súas habituais sesións en cilindro de cera, presentará tres instalacións con bucinas acústicas. Unha viaxe pola percepción sonora da primeira metade do século XX.

Aleksander Kolkowski presenta “Alborada galega”

Gravacións históricas con voces e música de Galicia, capturadas durante a era analóxica do século XX, renacen a través de varias instalacións cunha variedade de bucinas de fonógrafo, gramófono e radio antigas. Estes “altofalantes” non só actuaban como instrumentos de reprodución, senón como condutos resoantes cara a outra época. Durante o festival, tres estacións de escoita, cos seus propios ambientes, situaranse en diferentes puntos de San Simón, ofrecendo unha experiencia sonora singular, adaptada á súa contorna natural. Cada estación presenta unha banda sonora seleccionada desde arquivos históricos de Galicia, mesturando fragmentos do pasado e compoñendo sutís narrativas contemporáneas. Invitamos os visitantes a escoitar con atención, a sintonizar as texturas das gravacións antigas e a descubrir voces e melodías que algunha vez resoaron en lugares e tempos afastados. Deste xeito, a experiencia vólvese íntima e colectiva: un momento de conexión onde a escoita privado combínase cunha memoria cultural compartida, unindo xeografía, historia e presenza.

A illa misteriosa

Por Arte y Garabato

  • Sábado 25 e domingo 26 de xullo
  • Horarios: 16.00, 17.00 e 18.00 horas 
  • Todos os públicos (a partir de seis anos)
  • Método de inscrición: no punto de información.

Vén explorar a illa de San Simón dun xeito totalmente diferente. Convidámoste a percorrer este espazo natural e a xogar coa súa paisaxe para descubrir a súa beleza desde outros puntos de vista.

O título deste taller de creatividade e natureza apto para todos os públicos inspírase nunha das novelas de Julio Verne, autor moi ligado á historia do arquipélago e da ensenada como poderás descubrir no itinerario “Descubre San Simón”.  Faremos un percorrido dinámico pola illa onde xogaremos con elementos da natureza (como a luz, as sombras e os reflexos) a través de actividades sinxelas e orixinais. Saíndo desde a capela, pasearemos por lugares tan emblemáticos como os paseos de buxos e acacias.